انواع عفونت دندان؛ علائم، علتها، درمان و راههای پیشگیری
عفونت دندان یکی از مشکلات شایعی است که در صورت بیتوجهی میتواند به درد شدید، تورم و حتی گسترش عفونت به بافتهای اطراف منجر شود. عفونت معمولاً زمانی ایجاد میشود که باکتریها از طریق پوسیدگی، ترک یا آسیب دندان به قسمتهای داخلی آن راه پیدا کنند.
البته عفونت فقط محدود به خود دندان نیست و ممکن است ریشه دندان، لثه یا بافتهای اطراف دندان را نیز درگیر کند. به همین دلیل، تشخیص نوع عفونت و علت ایجاد آن توسط دندانپزشک اهمیت زیادی دارد.
عفونت دندان چگونه ایجاد میشود؟
در حالت طبیعی، مینای دندان و ساختارهای داخلی آن از بافتهای حساس دندان محافظت میکنند. اما زمانی که پوسیدگی پیشرفت میکند یا دندان دچار ترک و شکستگی میشود، باکتریها میتوانند به لایههای عمیقتر نفوذ کنند.
اگر عفونت به پالپ دندان، یعنی بخش حاوی عصب و عروق خونی، برسد، ممکن است التهاب و عفونت در داخل دندان ایجاد شود. در ادامه، عفونت میتواند از طریق کانال ریشه به اطراف نوک ریشه نیز گسترش پیدا کند و آبسه ایجاد شود.
انواع عفونت دندان
عفونتهای دندانی انواع مختلفی دارند و محل ایجاد عفونت میتواند روی علائم و روش درمان تأثیر بگذارد.
۱. آبسه پریآپیکال یا آبسه انتهای ریشه
یکی از رایجترین انواع عفونت دندان، آبسه پریآپیکال است. این نوع عفونت در اطراف نوک ریشه دندان ایجاد میشود و معمولاً در نتیجه پوسیدگی عمیق و رسیدن باکتریها به پالپ دندان اتفاق میافتد.
در این شرایط ممکن است فرد درد شدید، ضرباندار و مداوم داشته باشد. درد معمولاً هنگام جویدن یا وارد شدن فشار به دندان بیشتر میشود.
از علائم احتمالی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
درد شدید و مداوم دندان درد هنگام جویدن حساسیت به گرما و سرما تورم لثه تورم صورت در موارد شدیدتر ایجاد جوش روی لثه خروج چرک یا مایع بدبو از اطراف دندان تب و احساس ناخوشی
در بسیاری از موارد، درمان ریشه یا عصبکشی میتواند برای از بین بردن منبع عفونت و حفظ دندان انجام شود.
۲. آبسه پریودنتال یا آبسه لثه
آبسه پریودنتال در بافتهای اطراف دندان و لثه ایجاد میشود و بیشتر با مشکلات لثه و تجمع باکتریها در اطراف دندان ارتباط دارد.
این نوع عفونت ممکن است باعث ایجاد یک ناحیه متورم و دردناک در لثه شود. گاهی نیز با فشار روی محل، چرک خارج میشود.
علائم میتوانند شامل:
تورم موضعی لثه قرمزی لثه درد و حساسیت خونریزی لثه خروج چرک بوی بد دهان احساس لق شدن دندان در موارد پیشرفته
باشند.
درمان به وضعیت لثه و شدت عفونت بستگی دارد و ممکن است شامل پاکسازی ناحیه، تخلیه عفونت و درمان بیماری لثه باشد.
۳. عفونت اطراف دندان عقل
دندان عقل، بهخصوص زمانی که بهطور کامل از لثه خارج نشده باشد، میتواند محل مناسبی برای تجمع مواد غذایی و باکتریها باشد.
التهاب و عفونت بافت اطراف دندان عقل را پریکورونیت مینامند.
این مشکل ممکن است با علائمی مانند درد و تورم پشت دهان، بوی بد دهان، احساس طعم ناخوشایند، دشواری در باز کردن دهان و گاهی تب همراه باشد.
اگر دندان عقل بهصورت نامناسب قرار گرفته باشد یا عفونتهای اطراف آن تکرار شوند، دندانپزشک ممکن است درمانهای تخصصیتر یا خارج کردن دندان را پیشنهاد کند.
مهمترین علائم عفونت دندان چیست؟
گاهی عفونت دندان در ابتدا با علائم خفیف شروع میشود و به مرور شدت پیدا میکند. مهمترین نشانههایی که باید جدی گرفته شوند عبارتاند از:
درد دندان
درد مداوم، ضرباندار یا درد هنگام جویدن میتواند نشانه وجود مشکل در دندان یا بافت اطراف آن باشد.
تورم
تورم لثه، گونه یا فک یکی از علائمی است که میتواند در عفونتهای دندانی دیده شود.
حساسیت دندان
حساسیت شدید یا طولانیمدت نسبت به غذاها و نوشیدنیهای سرد و گرم، بهخصوص اگر همراه با درد باشد، نیاز به بررسی دارد.
خروج چرک
مشاهده چرک در اطراف دندان یا ایجاد یک برجستگی روی لثه میتواند نشانه آبسه باشد.
بوی بد دهان یا طعم ناخوشایند
در برخی موارد، وجود عفونت و ترشح چرک میتواند باعث ایجاد بوی نامطبوع یا طعم بد در دهان شود.
تب
تب میتواند نشاندهنده واکنش بدن به عفونت باشد و در صورت همراهی با تورم یا درد شدید، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
چه عواملی باعث عفونت دندان میشوند؟
عفونت دندان دلایل مختلفی دارد، اما برخی از مهمترین عوامل عبارتاند از:
پوسیدگی درماننشده
پوسیدگی از شایعترین دلایل آسیب به دندان است. اگر پوسیدگی در مراحل اولیه درمان نشود، میتواند به لایههای عمیقتر دندان برسد و در نهایت پالپ و عصب دندان را درگیر کند.
ترک یا شکستگی دندان
ترکهای عمیق ممکن است راه ورود باکتریها به قسمت داخلی دندان را فراهم کنند و در نهایت باعث عفونت شوند.
بیماریهای لثه
بیماریهای پیشرفته لثه میتوانند باعث ایجاد فضاهایی بین لثه و دندان شوند که محل تجمع باکتریها هستند.
ضربه به دندان
گاهی یک ضربه شدید میتواند به پالپ دندان آسیب وارد کند. در بعضی موارد، مشکلات پالپ ممکن است حتی مدتی بعد از ضربه خودشان را نشان دهند.
رعایت نکردن بهداشت دهان
مسواک نزدن منظم و تمیز نکردن فضای بین دندانها باعث افزایش پلاک و باکتریها میشود و احتمال پوسیدگی و بیماری لثه را افزایش میدهد.
آیا عفونت دندان خودبهخود خوب میشود؟
یکی از اشتباهات رایج این است که فرد تصور کند اگر درد دندان بعد از چند روز کاهش پیدا کرد، عفونت نیز برطرف شده است.
کاهش درد لزوماً به معنای از بین رفتن عفونت نیست. در برخی شرایط ممکن است علائم برای مدتی کمتر شوند، اما عامل اصلی مشکل همچنان باقی بماند.
به همین دلیل، در صورت مشاهده علائمی مانند درد مداوم، تورم، خروج چرک یا تب، بهتر است دندان توسط دندانپزشک بررسی شود.
درمان عفونت دندان چگونه انجام میشود؟
روش درمان به محل عفونت، شدت آن و وضعیت خود دندان بستگی دارد. پس از معاینه و در صورت نیاز تصویربرداری، دندانپزشک میتواند مناسبترین روش را مشخص کند.
درمان ریشه
اگر عفونت به پالپ و سیستم کانال ریشه دندان رسیده باشد، ممکن است درمان ریشه برای پاکسازی کانالها و حفظ دندان انجام شود.
تخلیه آبسه
در بعضی موارد لازم است چرک جمعشده تخلیه شود تا فشار و عفونت کنترل شود.
درمان لثه
اگر منشأ مشکل بیماری لثه باشد، درمان باید متناسب با وضعیت لثه و بافتهای اطراف دندان انجام شود.
کشیدن دندان
اگر دندان بهشدت تخریب شده باشد و امکان حفظ آن وجود نداشته باشد، ممکن است کشیدن دندان ضروری شود. تصمیمگیری در این مورد تنها پس از معاینه و بررسی شرایط دندان انجام میشود.
آنتیبیوتیک
در برخی عفونتها، دندانپزشک ممکن است آنتیبیوتیک تجویز کند؛ اما مصرف آنتیبیوتیک بهتنهایی معمولاً مشکل اصلی دندان را برطرف نمیکند و نباید بدون تجویز پزشک مصرف شود.
چه زمانی عفونت دندان اورژانسی است؟
برخی علائم نیاز به رسیدگی سریع دارند. اگر عفونت دندان با تورم قابلتوجه صورت یا گردن، تب شدید، مشکل در بلع، مشکل در تنفس یا محدود شدن شدید باز شدن دهان همراه باشد، باید در اسرع وقت به مراکز درمانی مراجعه کرد.
این علائم میتوانند نشاندهنده گسترش عفونت باشند و نباید نادیده گرفته شوند.
آیا میتوان از عفونت دندان پیشگیری کرد؟
خبر خوب این است که بسیاری از مشکلاتی که در نهایت به عفونت دندان منجر میشوند، با مراقبت صحیح قابل پیشگیری هستند.
برای حفظ سلامت دندانها:
روزانه حداقل دو بار مسواک بزنید. فضای بین دندانها را با نخ دندان یا روش مناسب تمیز کنید. مصرف مداوم خوراکیها و نوشیدنیهای شیرین را کاهش دهید. پوسیدگیهای کوچک را به امید بهتر شدن رها نکنید. در صورت ضربه یا شکستگی دندان، آن را جدی بگیرید. برای معاینههای دورهای به دندانپزشک مراجعه کنید. مشکلات لثه مانند خونریزی و تورم را نادیده نگیرید. جمعبندی
عفونت دندان میتواند از پوسیدگی عمیق، عفونت ریشه، بیماری لثه یا اطراف دندان عقل شروع شود. درد، تورم، حساسیت، خروج چرک، بوی بد دهان و تب از مهمترین علائمی هستند که میتوانند نیاز به بررسی دندانپزشکی را نشان دهند.
هرچه عفونت زودتر تشخیص داده شود، احتمال کنترل آن و حفظ دندان بیشتر است. بنابراین بهتر است درد یا تورم دندان را با مصرف خودسرانه دارو یا صبر کردن طولانیمدت نادیده نگیرید.
تشخیص دقیق نوع عفونت و انتخاب روش درمان، پس از معاینه دندان و در صورت نیاز بررسیهای تصویربرداری انجام میشود.